Leksykon Polactwa w Niemczech

Nowości|Serie wydawnicze » Studia i Materiały do Dziejów...

Leksykon Polactwa w Niemczech
Wstęp i opracowanie: Krzysztof Ruchniewicz, Marek Zybura

 

Kontakty polsko-niemieckie na płaszczyźnie politycznej, gospodarczej i kulturalnej żywe były już od czasów średniowiecza. Niemcy stały się celem polskiej emigracji w XVIII wieku. Początkowo miała ona charakter elitarny. Po 1870 roku Polacy zaczęli przyjeżdżać także za chlebem do uprzemysłowionych regionów Niemiec. W 1922 roku powstał Związek Polaków w Niemczech (ZPwN), działały polskie szkoły, prasa, banki, różne towarzystwa. Na przełomie lat 20. i 30. XX wieku z powodu nasilającego się niemieckiego nacjonalizmu stale powtarzały się naruszenia lub łamanie praw Polaków zamieszkałych w Niemczech, manipulowanie danymi o narodowości w spisie ludności z 16 kwietnia 1933 roku. Z tego powodu Centrala ZPwN zdecydowała, że sporządzi dokumentację istnienia i aktywności polskich skupisk w Niemczech – leksykon Polactwa. Prace musiały przebiegać dyskretnie, by nie wywoływać zainteresowania urzędników niemieckich. Nie wszystko udało się zrealizować, m.in. z powodu mobilizacji do wojska w 1935 roku współpracowników zespołu mających niemieckie obywatelstwo. Leksykon zaczęto drukować w 1939 roku, druku nie ukończono, ponieważ wybuchła wojna. W latach 70. po odnalezieniu kompletu wydrukowanych przed wojną arkuszy leksykonu przygotowano wydanie fototypiczne.

Niniejsze wydanie powstało na podstawie kopii roboczej leksykonu odnalezionej w latach 90. XX w. przez prof. Krzysztofa Ruchniewicza w bibliotece Instytutu im. Herdera w Marburgu. Egzemplarz ten nie był kompletny, dlatego w książce zamieszczono faksymile brakujących stron z Leksykonu Polactwa w Niemczech z lat 70. Redaktorzy postanowili opublikować całość maszynopisu, ponieważ pozwoli to na dokonywanie porównań między wydaniem z 1973 roku a nieopublikowaną dotąd częścią maszynopisu.

 

(na podstawie wstępu)

 

ISBN 978-83-7977-309-1, Wrocław 2017, 17,5 x 24 cm, 364 s., okładka twarda